|
|
 Ìṣọ̀kan lòògùn ọ̀rẹ́,
Ìyapa l’ọ̀tá ìṣọ̀kan,
Ìfẹ́ nikan l’ó le ṣè ‘rẹpọ̀.
Ọ́mọ aráye, ẹ jẹ́ a fara mọ́ ‘ra,
Báa bá lówó ká tọ́jú mẹ̀kúnnù.
Torí ikú t’ó polówó ní í powó,
Báa sì nípò gidi, ká fi gb’énìyàn dókè,
Torí ‘kú ó p’onípò t’òun tipòo rẹ̀,
Ìṣòkàn ló ń mú ‘tẹ̀síwájú wá,
Ọmọ aráyé, ẹ parapọ̀ ká dọ̀kan,
Ìṣọ̀kan nìkan ló le gbórílẹ̀ d’ókè.
Ìtọ́ka sí ìparí – Ìṣọ̀kan »
 
Ní Amẹ́ríkà èdè kan wà ti wọn pè ní Spanglish. Èdè yìí jẹ́ àdàlù èdè Spanish (Español) pẹ̀lú èdè Gẹ̀ẹ́sì (English). Ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àwọn alákọ̀wé (ti wọn jẹ́ ọmọ Yorùbá) ti wọn bá sọ̀rọ̀, ẹ máa ṣe àkíyèsí pe àdàlù èdè Yorùbá pẹ̀lú Gẹ̀ẹ́sì ní wọn sọ, èyí ni a lè pè ni “Yorùbánglish“. Ẹ wo àpẹrẹ yìí láti inú ìwé ọlọmọ̀wé (akadá) ti Ọ̀jọ̀gbọ́n Adélékè Fákọ̀yà (láti ilé-ẹ̀kọ́ giga yunfásitì ìpínlẹ̀ Èkó) kọ ní ọdún 2008:
Ìtọ́ka sí ìparí – Yorùbánglish »
 Gbogbo wa mọ̀ wípé òńkọ̀wé Mark Twain jẹ́ ọkan nínú àwọn òńkọ̀wé pàtàkì nínú ilẹ̀ Amẹ́ríkà, gẹ́gẹ́bí William Shakespeare ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tàbí Bàbá D.O. Fágúnwà ní ilẹ̀ Yorùbá. Ṣugbọn púpọ̀ nínú wa ní kò mọ̀ wípé Mark Twain pa òwe Yorùbá méjì nínú ìwé ti wọ́n kọ ni ọdún 1915, èyí ti akọ́lé rẹ̀ (ni èdè Gẹ̀ẹ́sì) jẹ́ “The gilded age: tale of to-day, Volume 2″.
Tá ló mọ̀ ìtumọ́ àwọn òwe méjì náà? Àwọn òwe yìí wá ní ojú ìwé 194 nínú ìwé náà.
Ìtọ́ka sí ìparí – Mark Twain pa òwe Yorùbá méjì »
láti ọwọ́ Ajialàrà
 Àwọn arúgbó tọkọtaya kan ṣe àjọyọ̀ àjọ̀dún àádọ́ta ọdún ti wọn ti fẹ́ ‘rá. Wọn ṣi sọ pe kò sí àríyànjiyàn kan rárá làárín wọn ri. Lẹ́hìn ètò náà onìròhìn kan lọ rí ìyàwó o ṣi béèrè lọwọ́ rẹ̀ ohun o ti fa ti ko fi si àríyànjiyàn làárín wọn. Ìyàwó náà rẹ́rìín ké ké ka ka, o ní “kò sí nkan-kan ti o le ṣelẹ̀ ti yíò fa àríyànjiyàn” Oníròhìn yìí si tọ Baálé lọ, o ṣi bi wọn ní ìbéèrè yìí nípa àríyànjiyàn ti o bi ìyàwó wọn. Bàbá yìí rẹ́rìín musẹ, o ṣi mí kan lẹ̀, o ní “arákùnrin mi, àbọ̀ ọ̀rọ̀ là nsọ fún ọmọluabi, ti o bá dé inú rẹ̀ yio dì odidi”. Bi o ṣe tẹ̀ siwájú láti sọ fún oníròhìn yìí nípa àṣírí kan ti o so oún àti ìyàwó rẹ̀ pọ̀ fún àádọ́ta odún, nìgbà o jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́dọgbọ̀n ní ọjọ́ ìgbéyàwó wọn. Ní ọjọ́ náà lọhun, Bàbá yìí sọ pe ìgbéyàwó wọn lárinrin gaan ni. Lẹhìn ayẹyẹ ìgbéyàwó, eṣin ti wọn ko wúrà oríṣiríṣi àti ẹ̀ṣọ́ si lará ni o gbé wọn lọ si ilé itura ti wọn ti lọ ṣe ìgbà ìmọra (èyí ti wọn pe ní “honeymoon” ní èdè Gẹ̀ẹ́sì). O gbé ìyàwó rẹ̀ si orí ẹṣin, oún náà ṣi gun ẹṣin ti rẹ̀ pẹ̀lú, ariwo ayọ̀ ṣi ta làárín àwọn ọ̀rẹ́ àti ojúlùmọ̀ ti o wá si ibi ìgbéyàwó yìí, wọn kí wọn ku orí ire, wọn ṣi kí wọn pe o dàbọ̀. Bàbá yìí ni ìretí pe ọjọ́ ọla rẹ̀ máa dára pẹ̀lú ìyàwó arẹwà ti o wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀. Lẹhìn ìṣéjú márùn ẹṣin ìyàwó bẹ̀rẹ̀ si nsáré rẹpẹtẹ, ẹ̀rù ba ọkọ ṣùgbọ́n ìyàwó fara bálẹ̀, o fa okùn ti o wà lẹnu ẹṣin náà, o ṣi sọ̀kalẹ̀ lóri ẹṣin náà. Ìyàwó yìí sọ fún ẹṣin náà wípe ” ìwọ ẹṣin má gbé mi ṣubú o, ikilọ kini ní yìí o”. Wọn tẹ̀ siwájú, lẹhìn ìṣéjú mẹ́ta, ẹṣin yìí bẹ̀rẹ̀ si nsáré, ìyàwó fa okùn ẹnu ẹsin náà, o dúró o gbá ẹṣin náà lẹ̀gbẹ,́ o ní ” ìwọ ẹṣin yìí, kílódé ti o fi gbọ́ràn?” “Má gbé mi ṣubú o”. Bàbá ti o pa ìtàn yìí, mi kan lẹ̀, o ní “onirohin o, láìpẹ́ láìjìnnà, ẹṣin yìí tún ta ìyàwó mi sòkè, o fa okùn ẹṣin, ẹṣin dúró, o bọ́ silẹ̀, o fa ìbọn jáde ni abẹ́ aṣọ ìgbéyàwó rẹ̀, o ṣi yin ẹṣin náà ní ìbọn, ẹṣin náà ṣi kú”. Bàbá yìí ní ìdí àti àṣírí ti kò fi si àríyànjiyàn ní ìgbéyàwó wọn fún àádọ́ta ọdún.
Ẹ̀rín kékékéeee ooo…… 
Ìtọ́ka sí ìparí – Ìkìlọ̀ kíní, Ìkìlọ̀ kéjì »
Rua Arnaldo Quintela 94 | Botafogo, Rio de Janeiro, Brasil
(21) 2541 9387
 
Ìtọ́ka sí ìparí – Ilé oúnjẹ Yorùbá ní ìlú Rio de Janerio (Brasil) »
láti ọwọ́ Ajialàrà
 Awọn ọkùnrin méjì kan lọ si ibi ayẹyẹ kan, wọ́n si ti mu ọtí yo. Akànmú àti Arẹmú ní orúkọ wọ́n. Bí wọ́n tí padà silé láti àriyá náà ni Akànmú ti Arẹmú, o ni “má ti ẹsẹ̀ bọ ìgbẹ́ yìí “. Arẹmú dáhùn pe “ki nṣe ìgbẹ́ jọ”, o yá jẹ ki nwó bọ́yá ìgbẹ́ ni”. Arẹmú bu ìgbẹ́ náà si ọwọ́ rẹ̀, o fi rùn imú rẹ̀, ki o to fi ìgbẹ́ náà si ẹnu rẹ̀, o wa fi igbe ta “hum, hum, ìgbẹ́ ní o! Ìgbẹ́ ni o! Ha! Ha! Mo dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọlọ́run pe mi o tẹ mọ lẹ̀.
Ìtọ́ka sí ìparí – Ṣé ìgbẹ́ ní èlẹ́yìí? »
Àwọn ọmọ bíbí ilẹ̀ Yorùbá pọ̀ káàkiri àwọn ìpínlẹ̀ àti ìlú Amẹ́ríkà. Ko si ìlú pàtàkì ní Amerika, ti ẹ ti ní ri ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àwọn ọmọ Yorùbá, bo jẹ ìlú Atlanta (ní ìpínlẹ̀ Georgia) tàbí ìlú Houston (ní ìpínlẹ̀ Texas) tàbí ìlú  nlá New York.
Gẹ́gẹ́bí ẹ ti mọ̀, ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àwọn baba-nlá àwọn ènìyàn aláwọ̀-dúdú ti o jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní wọn kó l’ẹrú láti ilẹ̀ Yorùbá ní ayé àtijọ́. Ọ̀kan nínú wọn ní Thomas Peters to jẹ́ ọmọ bíbí Ẹgba, ti wọn bí ní ọdún 1738. Wọn kó Thomas Peters l’ẹrú láti ilẹ̀ Yorùbá ni ọdún 1760. Thomas Peters jẹ́ ọ̀kan lará àwọn jagunjagun ti o jà nínú Ogun Òmìnira fún orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọdún 1775 – 1783.
Ìtọ́ka sí ìparí – Ọjọ́ kẹrin Oṣù keje: Àjọ̀dún òmìnira Amẹ́ríkà »
 - Ibéèrè àti Èsì nípa iṣòro ilé-ayé láti ọwọ́ Olùdámọ́ràn Fọláṣadé
Ibéèrè?
Olùdámọ́ràn Fọláṣadé,
Mo dúpẹ́ fún ìmọ̀ràn yin. Afẹ́fẹ́ ti fẹ́ gidi gáán, a ti rí fùrọ̀ adìẹ.
 Gẹ́gẹ́bí ẹ ti gba mi ní ìyanjú, mo wa ìdí ọmọ obìnrin ti o kọ ọ̀rọ̀ kan ti fi wọn fi jíṣé lórí ẹrọ ibanisọrọ si ọkọ àfésọ́nà mi, nípa oúnjẹ ọmọ lọwọ́ awọn alàdúgbò ti olùfẹ́ mi yìí ngbé. Obìnrin àgbàlágbà kan si ní o mú mi lọ si ọdọ obìnrin yìí nítorí wípe áànú mi nṣe òun.
Nígbà ti a tọ ọmọbìnrin yìí lọ, a ri l’ẹ́gbẹ kọ́nga, bi o ti ṣe ri arábìnrin ti o mú mi lọ, ní o kunlẹ̀ ti o kí wa dára dára, o si béèrè nípa baba ọmọ ẹ (ti o jẹ́ ọkọ àfésọ́nà mi), obìnrin àgbàlágbà yìí ní àláfíà ní o wa.
Obìnrin yìí wa pè Ìyá ‘Jọkẹ (Obìnrin àgbàlágbà ti o mú mi lọ síbẹ̀) si ẹ́gbẹ sùgbọ́n mo lè gbọ ohun ti wọn nsọ, o ní “taní obìnrin yìí?” Ìyá ‘Jọ̀kẹ́ dahun pe “ọrẹ mi ní “. Arábìnrin yìí pàtẹwọ́, o wa sọ wí pe “Ìyá ‘Jọkẹ, èyí máa dójú sún mi o, o yẹ ki Adé ṣe nkan to ní ṣe, pẹ̀lú ọmọbìnrin yẹn o, ki o padà wa sile o, àbí kíni ẹ ro? Ìyá ‘Jọkẹ ní ki o ní sùúrù àti pe òun kan kọjá ní wájú ilé rẹ̀ ní òun fi yà kí.
Ní ìgbà ti a kúrò lọ́dọ̀ obìnrin yìí, ẹsẹ̀ mi ngbọ̀n, omije gba ojú mi kan, ha ha ènìyàn ṣoro o. Ọmọkùnrin yìí ṣi tan mi fún ọdún kan. Mo kò Adé (ọkọ àfésọ́nà mi) lóju nípa ọ̀rọ̀ náà, o bínú gidigidi, o ni ko si ohùn ti o jọ bẹ́ẹ̀. Mo wa júwe obìnrin náà àti ibi ti òun gbé, pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ti fi wọn fi jíṣé lórí ẹrọ ibanisọrọ ẹ nípa owó ọmọ, ko lè wo ojú mi mo, o bu s’ẹkún o ṣi jẹ́wó, o bẹ̀ mi gáání. Sùgbọ́n ẹ̀ pa kò bóró mọ́, ìfẹ́ rẹ̀ ti kúrò ní ọkàn mi nítorí pe o pa irọ́ fún mi. Mo ri dájú wípe nítorí owó àti ọlà àwọn òbi ní o ṣe fẹ́, fẹ́ mi. Bákànnáà ọkọ àfésọ́nà mi mọ̀ pe orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní wọn bí mi si, o ṣi mọ̀ pe gẹ́gẹ́bí mo ṣe jẹ́ ọmọ bíbí ilẹ̀ Amẹ́ríkà ti nba fẹ́, òun náà yoo gba ìwé igbélú (alàwọ̀ ewé) láti gbé ní Amẹrika.
Mo dupẹ lọwọ́ alarina ti o fún mi ní ìfẹnubà nípa ọ̀rọ̀ yìi àti paápàá lọwọ́ yin fún ìmọ̀ràn ti ẹ fún mi.
Ọjọ́ orí mi ní mo ro tẹ̀lẹ́ ti mo fẹ́ fi sáré ṣe ìgbéyàwó, sùgbọ́n ní bayìí, máa fi ará balẹ̀ daradara láti wa ènìyàn olootọ ti o fi mi ṣ’aya. O dun mi o, nitori mo ní ifẹ́ arakùnrin yìí, sùgbọ́n ṣa sùúrù ní ilé ayé yìí gba.
Émi ní,
Bọ́látítọ́
láti ìlú Èkó (Nàìjíríà)
Èsì (láti ọwọ́ Olùdámọ́ràn Fọláṣadé)
Bọ́látítọ́ mi ọ̀wọ́n,
Inú mi dùn wípe òtítọ́ léké, àti wípe o ṣi ti rí okodoro ọ̀rọ̀ náà. O dára ki a máa fi sùúrù wa ìdí ọ̀rọ̀ àti pe ki a ma torí nkan bi owó, ohun ìní tàbí ọjọ́ orí sáré ṣe ìgbéyàwó.
Àdúrà mi ní wípe láìpẹ láì jìnnà o máa pàdé ọkọ ti ẹ, ti Ọlọ́run yan fún ẹ.
L’ayọ̀ o!
Èmi ní rẹ̀ nitòótọ́,
- Olùdámọ́ràn Fọláṣadé
Ìtọ́ka sí ìparí – Idamu Alárinà : Àṣekágbá »
|
|
Ìṣọ̀kan lòògùn ọ̀rẹ́,
- Ẹ tẹ̀ ibi ti atọ́ka si nibí, làti kọ éró ọkàn yin nipa ọ̀rọ̀ yìí 
Èsì àwọn ènìyàn
09/02/2010 (7:53) Mark Twain pa òwe Yorùbá méjì
08/30/2010 (12:06) Ta ló mọ ìtúmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ yìí?
08/07/2010 (11:08) Ta ló mọ ìtúmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ yìí?
07/03/2010 (11:58) Traducción de Español a Yoruba
07/02/2010 (6:19) Ẹ dá sọ̀rọ̀ yìí : Òfin ìjọba nípa àṣà kikọ ìlà si ojú ọmọdé?
06/23/2010 (6:06) Ẹ dá sọ̀rọ̀ yìí : Njẹ́ o yẹ ki ọkùnrin máa dí irun bi?
06/21/2010 (1:45) Idamu Alárinà : Kíni ki nṣe? (Apá kẹ́ta)
06/18/2010 (9:56) Ìdíje bọ́ọ̀lù afẹsẹ̀gbá àgbáyé
06/08/2010 (10:41) Ẹ dá sọ̀rọ̀ yìí : Òfin ìjọba nípa àṣà kikọ ìlà si ojú ọmọdé?
06/06/2010 (10:49) Ẹ̀wà: Oúnjẹ ìbéjì