Oṣù kéjì ọdún ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà (USA) jẹ́ àsìkò ti wọn máa ṣe ìrántí ìtàn àwọn adúláwọ̀ ti o jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Nínú oṣù yìí, ní àwọn ará ilẹ̀ Amẹ́ríkà máa bojúwo ẹ̀hìn láti rántí onírúurú ohun ti o ṣẹlẹ̀ si ènìyàn aláwọ̀-dúdú ni ilẹ̀ Amẹ́ríkà ni sáà kan. Iṣe ribiribi ti Martin Lurther King àti àwọn aṣíwájú òmìrán, ṣe láti jà fún ẹ̀tọ́ (àti ìgbélarugẹ ipò) àwọn adúláwọ̀ ni ilẹ̀ Amẹ́ríkà pẹ̀lú ọ̀nà látí pèsè idọ́gbandọ́gba nípa:
- ẹ̀tọ́ fún adúláwọ̀ lati dìbò,
- àyípadà àwọn òfin ti o ya ọmọ aláwọ̀-dúdú sọ́tọ̀ ni ilé-ìwé,
- ẹyawó láti ra ile,
- àti àwọn ètò ìrànlọ́wọ́ míràn,
jẹ́ nkan ìwuri nlá fún gbogbo ènìyàn aláwọ̀-dúdú káàkiri àgbáyé.
Nítọrí àṣeyọrí ìjà fún ẹ̀tọ́ àwọn adúláwọ̀ ní ilẹ̀ Amerika, ní àwọn ọmọ bíbí ilẹ̀ Yorùbá fi pọ̀ ka kiri àwọn ìpínlẹ̀ àti ìlú Amerika. Ko si ìlú pàtàkì ní Amerika, ti ẹ ti ní ri ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àwọn ọmọ Yorùbá, bo jẹ ìlú Atlanta (ní ìpínlẹ̀ Georgia) tàbí ìlú Houston (ní ìpínlẹ̀ Texas) tàbí ìlú nlá New York.
Gégébí ẹ ti mọ̀, ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àwọn baba-nlá àwọn adúláwọ̀ ti o jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní wọn kó lẹrú láti ilẹ̀ Yorùbá ní ayé àtijọ́. Ọ̀kan nínú wọn ní Thomas Peters to jẹ́ ọmọ bíbí Ẹgba, ti wọn bí ní ọdún 1738. Wọn kó Thomas Peters l’eru láti ilẹ̀ Yorùbá ni ọdún 1760. Thomas Peters jẹ́ ọ̀kan lará àwọn jagunjagun ti o jà nínú Ogun Òmìnira fún orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọdún 1775 – 1783. Ní ìsàlẹ̀ ọ̀rọ̀ ti ẹ nkà lọ́wọ́lọ́wọ́ báyi, mọ tọ́ka si àwòrán móhùn-máwòrán kan ti ọmọ bíbí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà kan ṣe, ní èdè Yorùbá. Nínú móhùn-máwòrán yi, ẹ máa rí bi arákùnrin náà nṣe gbìyànjú láti kọ́ èdè Yorùbá. Gégébí ọ̀rọ̀ ti ọmọ Amẹ́ríkà náà sọ, nínú móhùn-máwòrán “èdè Yorùba dún láti kọ́”. Ire o! Ìtọ́ka sí ìparí – Oṣù fún ìtàn adúláwọ̀ ní Amẹ́ríkà – 02/2012 »
Ọdún dé
Ọdún Olówó
Ọdún Ọlọmọ
Ẹmi a sọpọ ẹ!
Ẹku ọdún!
Ẹku iyedún!
Arọdún j’ọdún
Aroṣù j’oṣù
A ṣèyí samọdún
A ṣeyi ṣẹmii
Aṣọdún mọdún ni ṣawo
Aṣọdún mọdún aṣoṣù moṣù
Aṣẹ oṣù moṣù ni ṣawo aṣoṣumoṣu
Gbogbo àwa ti a ri ọdún yi laṣe òmíràn ooo, Àmín!
Ìtọ́ka sí ìparí – 2012 – Ọdún Titun »
Ní gbà ti mo lọ sí orílẹ̀-èdè Jámánì, mo gbọ́ nípa àtúnṣe ti wọn ṣe sí kíkọ èdè Jámánì ní ọdún 1996.
Nítorí atunṣe yìí, ànfàní ti wà láti kọ àwọn ọ̀rọ̀ ní èdè Jámánì pẹ̀lú ìrọrùn, fún àpẹẹrẹ, ẹ wo àfiwé ti o wà ni ìsàlẹ̀ yìí.
| Èdè Jámánì Àtijọ́ |
Èdè Jámánì Titun |
| ä |
ae |
| ü |
ue |
| ö |
oe |
| Ä |
AE |
| Ü |
UE |
| Ö |
OE |
| ß |
ss |
Ní ọdún 1966, ìgbìmọ̀ ìjọba ìwọ̀-oòrùn orile-ede Nàijíríà ṣe àtúnṣe sí kíkọ èdè Yorùbá, ìgbà yen ní àmì fàgùn (~) fi di nkan ayé àtijọ́. Ní ọdún 2011, pẹ̀lú ẹ̀rọ kọ̀mpútà ti o gbòde, kíkọ àwọn ọ̀rọ̀ kan ni èdè Yorùbá ti di nkan ìnira. Ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ ọmọ Yorùbá o ní ànfàní láti kọ orúkọ wọn pẹ̀lú àkọtọ́ èdè Yorùbá òde-òní, nítorípé kòsí ọ̀nà fún wọn láti kọ Ẹ Ṣ tabi Ọ ṣ ẹ ọ lórí ẹ̀rọ kọ̀mpútà, èyìí lo mú mi béèrè wípe ṣe àsìkò ti tó láti ṣe àtúnṣe kíkọ èdè Yorùbá?
Ìtọ́ka sí ìparí – Àtúnṣe sí kíkọ èdè? »
Ìyá Àárinọlá,
Ṣe àláfià lẹ̀ wa?
Àwọn ará ilé nkọ́?
Ẹ ṣe púpọ̀ fún lẹ́tà ti ẹ fi ránṣẹ́ si mi, lórí ẹ̀rọ ayélújára ní àná.
Inú mi dùn gidi gan ní, láti gbọ́ wípé ẹ gbádùn ìrin-àjò si Amẹ́ríkà (pẹ̀lú àwọn ọmọ yin àti ọkọ yin).
Ẹ ba mi kí àwon ará ilé àti gbogbo ẹbí.
Àjínde ará àti ti ọkàn, yóò máa jẹ́ o.
L’ayọ̀ ooo!
Èmi ní ti yín ní tòótọ,
Bàbá ‘Dọlápọ̀.
Gbogbo ọmọ Yorùbá lo mọ̀ nípa Ifá Olókun asọ̀rọ̀dayọ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá, ṣùgbọ́n ìyàlénu lo jẹ́ láti gbọ́ nípa IFA ní ìlú Berlin ní orílẹ̀-èdè Jámánì (Germany). Àpèjọ nlá nípa ọ̀rọ̀ ajé eyìí ti wọn npè ni “tradeshow” ni èdè Gẹ̀ẹ́sì ní IFA jẹ́, ní ìlú Berlin. Àpèjọ IFA ní Berlin ti ọdún yìí máa bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ keji oṣù kẹ̀sán titi de ọjọ́ keje oṣù náà. Ìtọ́ka sí ìparí – IFA ní ìlú Berlin »
